Reprodüksiyon
Sayı 07 — Efemera
Bir afişin sessiz ömrü
Her sayıda tek bir efemera parçasını hikayesiyle açıyor, sınırlı baskılarını sunuyoruz.
Manşet
Kâğıdın üstünde kalan zaman
Efemera, adı gibi geçici olması beklenen şeydir: bir vapur seferini duyuran afiş, bir sergi için basılmış davetiye, bir sinemanın perşembe programı. Kullanıldığı gün biter, çöpe gider, unutulur. Oysa İstanbul'un yüz yıllık görsel hafızası tam da bu geçici kâğıtlarda saklı. Bir şehrin nasıl davet ettiğini, neyi kutladığını, hangi renkte bağırdığını afişleri anlatır — kitaplar değil.
EFEMERA, her sayısında bu geçiciliğin içinden tek bir parça çekip alır. Onu büyütür, ışığa tutar, mürekkebinin nasıl emildiğini, kâğıdının nereden geldiğini, kimin elinden çıktığını araştırır. Amaç nostalji değil; bir baskının nasıl konuştuğunu yeniden duyabilmek.
Bir afiş sustuğunda geriye kalan şey, onu basan elin ritmidir.
Seçtiğimiz her parçanın sınırlı bir reprodüksiyonunu, kimi zaman da orijalini meraklısına ulaştırıyoruz. Baskılar Karaköy'deki atölyemizde, pamuk ve mat matbaa kâğıtlarına, arşiv mürekkepleriyle üretiliyor. Adetler azdır ve bilinçli olarak azdır.
Dosya · Sayı 07
Boğaziçi Vapur Afişi, 1962
Bir afişin altmış yıllık yolculuğu: basıldığı matbaadan, bir iskele duvarından, bir koleksiyonun çekmecesine.
İki mavinin arasındaki kırmızı
Afişin ilk bakışta anlattığı şey basit: yaz tarifesi başladı, vapurlar sık kalkıyor. Ama tasarımcının seçtiği renk paleti bugün bile çarpıcı. Deniz için tek bir mavi değil, birbirine yakın iki mavi kullanılmış; aralarına sıkışan ince kırmızı çizgi, gözü doğrudan sefer saatlerine çeker. Bu, tesadüf değil, bir yönlendirme.
Baskı, İstanbul'da o dönem faal olan taş baskı atölyelerinden birinde üretilmiş. Kâğıdın kenarındaki hafif emme izleri, mürekkebin elle sürüldüğü bir taş baskı sürecine işaret ediyor. Afişin sol alt köşesindeki küçük matbaa künyesi, onu bir tarihe ve bir ele bağlıyor.
Sağdaki makro, künyenin hemen üstündeki tram noktalarını gösteriyor — reprodüksiyonda bu doku birebir korunuyor, düzeltilmiyor.
Projeksiyon
Slaytlar tek tek gate'e düşer
Kaydırdıkça pirinç projektör tıklayarak ilerler: her 35 mm slayt gate'e düşer, ışık huzmesi titrer ve perdedeki görüntü bulanıktan nete odaklanır. Huzmede toz zerreleri süzülür; sayının efemera plakaları sırayla perdeye vurur.
- Boğaziçi Vapur Afişi · 1962
- Vapur reprodüksiyonu · seçki
- Pera Sinema Afişi · 1971
- Levant Fuarı Litografı · 1955
- Sergi-i Umumî · 1894 orijinal
- Künye makrosu · tram noktaları
Seçki · Satışta
Baskını yapılandır
Parçayı, boyutu, kâğıdı ve çerçeveyi seç; fiyat ve kalan adet anında hesaplansın. Adetler sınırlıdır, tükenince yeni baskı açılmaz.
Örnek fiyat / 2026. Nihai fiyat parça ve çerçeve stokuna göre teyit edilir.
Ödeme sitede alınmaz. Seçimin iletişim formuna taşınır, atölye 1 iş günü içinde teyit ile döner.
Reprodüksiyon
ReprodüksiyonPera Sinema Afişi
SınırlıLevant Fuarı Litografı
TükendiAda Vapuru Kartpostalı
Orijinal · TekSergi-i Umumî Litografı
DergiEFEMERA · Sayı 07
Röportaj · Koleksiyoncular
Neden bir kâğıt parçası?
Efemera biriktirenlere sorduk: bir afiş sizin için ne zaman "değerli" olur?
Bir afişin değeri, ne kadar iyi durduğunda değil, kaç kişinin önünden geçip baktığında saklı. Yıpranmışlık benim için kusur değil, imza.Nurhan BaydarAfiş koleksiyoneri · 2009'dan beri · Cihangir
İlk aldığım parça bir vapur tarifesiydi. Çerçeveletmedim; çekmecede tutuyorum, arada çıkarıp kokluyorum.Erdem KoçakKartpostal koleksiyoneri · Kadıköy
EFEMERA'nın reprodüksiyonlarını sevmemin sebebi, dokuyu düzeltmemeleri. Tram noktaları, emme izleri — hepsi kalıyor.Selda Arınçİç mimar · Beşiktaş
Nurhan Baydar'ın Cihangir'deki evinde üç ahşap çekmece dolusu efemera var. Her parçanın arkasına kurşun kalemle nereden aldığını yazıyor: bir sahaf, bir mezat, bir tanıdığın bıraktığı kutu. "Bunlar benim değil," diyor, "bir süreliğine bende duruyor." Bu cümle, EFEMERA'nın da kendi işine bakış açısını özetliyor: efemera sahiplenilmez, bir sonraki ele hazırlanır.
Atölye Notları
Son eklenenler
Sayı 07 baskıları hazır
Boğaziçi Vapur Afişi'nin pamuk kâğıt baskıları atölyeden çıktı; ilk parti sertifikalandı.
Levant Fuarı litografı azalıyor
Elli adetlik seride 6 baskı kaldı; tükenince yeni baskı açılmayacak.
Yeni orijinal parça arşive girdi
1894 tarihli Sergi-i Umumî litografı, bir Beyoğlu sahafından tek parça olarak temin edildi.
İletişim
Baskıyı edin, konuşalım
Bir parça ilginizi çektiyse, konfigüratördeki seçiminiz forma taşınır. Atölye 1 iş günü içinde teyit ile döner.
Atölye
Kemankeş Karamustafa Paşa Mah., Mumhane Cad. No:41/2, Karaköy
Ziyaret randevuylaAtölye saatleri
Bir parça ilginizi mi çekti?
Konfigüratörden seçiminizi yapın; iletişim formunda birkaç satırla bize ulaşın. Seçiminiz forma taşınır, atölye 1 iş günü içinde teyit ile döner.
İletişime geçin →ya da doğrudan merhaba@matbudergi.com.tr
Atölye · Karaköy